CON NGƯỜI PHÁT TRIỂN ĐẦY ĐỦ/ CON NGƯỜI THÀNH TOÀN CHỨC NĂNG
Nền tảng lý thuyết
Thuyết Nhân văn của Rogers đặt trọng tâm vào Khuynh hướng hiện thực hóa (Actualizing Tendency). Đây là động lực bản năng của mọi sinh vật nhằm phát triển tất cả các khả năng của mình để duy trì hoặc tăng cường tư thế của cá nhân trong cuộc sống.
Trong trường phái Nhân văn, Sự hòa hợp (Congruence) là khoảng cách giữa người mà bạn muốn trở thành và người mà bạn đang là càng nhỏ, bạn càng gần với trạng thái phát triển đầy đủ. Cụ thể hơn là sự hòa hợp giữa SELF (bản thân) với trải nghiệm thực tế. Trong đó SELF, theo Schultz và cộng sự (2016) gồm: hình ảnh bản thân (self-image) và bản thân lý tưởng – cái mà bản thân muốn hướng tới (ideal self).
Môi trường thuận lợi để một cá nhân phát triển, họ cần một môi trường có sự thấu cảm (Empathy), sự chân thành (Genuineness) và sự chấp nhận vô điều kiện.
Theo Carl Rogers (1961), con người có một nhu cầu cơ bản là được chấp nhận vô điều kiện (Unconditional Positive Regard). Khi một cá nhân lớn lên trong môi trường mà họ cảm thấy được yêu thương và tôn trọng bất kể hành vi của họ ra sao, họ sẽ có khả năng cao trở thành một con người phát huy đầy đủ.
Định nghĩa: Con người phát triển đầy đủ chức năng là gì?
“Fully Functioning Person” có nhiều cách dịch cho cụm từ này tại Việt Nam, có thể: Con người phát triển đầy đủ chức năng/con người thành toàn chức năng/thành toàn chức năng của nhân vị là người đang trên con đường hiện thực hóa bản thân,
Năm đặc điểm chính của một “Fully Functioning Person”
Dựa trên lý thuyết của Rogers, có 5 yếu tố cốt lõi định nghĩa trạng thái này:
Mở lòng với trải nghiệm (Openness to experience): Cá nhân chấp nhận cả cảm xúc tích cực lẫn tiêu cực, không kìm nén hay bóp méo thực tế.
Lối sống hiện sinh (Existential living): Sống trọn vẹn trong từng khoảnh khắc. Người này không để quá khứ ám ảnh hay lo sợ tương lai, mà linh hoạt thích nghi với hiện tại.
Tin tưởng vào bản thân (Trusting sense): Tin vào bản năng và cảm giác của chính mình khi đưa ra quyết định, thay vì chỉ dựa vào các quy chuẩn xã hội hay ý kiến của người khác.
Quyền tự do lựa chọn (Experiential freedom): Cảm thấy mình có quyền làm chủ cuộc đời và chịu trách nhiệm về các lựa chọn của bản thân.
Khả năng sáng tạo (Creativity): Người phát triển đầy đủ thường có tư duy đổi mới và khả năng thích nghi cao với sự thay đổi của môi trường.
TÀI LIỆU THAM KHẢO
Rogers, C. R. (1959). A theory of therapy, personality, and interpersonal relationships: As developed in the client-centered framework. Trong S. Koch (Chủ biên), Psychology: A study of a science (Tập 3, tr. 184-256). McGraw-Hill.
Rogers, C. R. (1961). On becoming a person: A therapist’s view of psychotherapy. Houghton Mifflin.